روش حفظ قرآن و متن هاي علمي

دسته: آموزش قرآن , باشگاه اندیشه
بدون دیدگاه
سه شنبه - ۱۶ بهمن ۱۳۹۷

بسم الله الرحمن الرحيم

تأليف: عبدالمحسن القاسم

إمام و خطيب مسجد النبوي

الحمدلله و الصلاة و السلام على نبينا محمد و على آله و صحبه أجمعين
اولاً
چگونه قرآن را حفظ نمايي؟
اين روش در مقابل روشهاي ديگَر در قدرت و ماندگاري حفظ، متمايز … مي باشد و سرعت بيشتري در زمان حفظ وتمام كردن قرآن را به همراه دارد.
مثلاً براي حفظ سوره جمعه، به ترتيب زير عمل مي كني:
۱ _ آيه اول را ۲۰ بار مي خواني.
۲ _ آيه دوم را ۲۰ بار مي خواني.
۳ _ آيه سوم را ۲۰ بار مي خواني.
۴ _ آيه جهارم را ۲۰ بار مي خواني.
۵ _ اين چهار آيه را از اول تا آخر جهت ربط دادن با هم ۲۰ بار مي خواني.
۶ _ آيه پنجم را ۲۰ بار مي خواني.
۷ _ آيه ششم را ۲۰ بار مي خواني.
۸ _ آيه هفتم را ۲۰ بار مي خواني.
۹ _ آيه هشتم را ۲۰ بار مي خواني.
۱۰ _ آيات ۵ تا ۸، بيست بار مي خواني تا اينكه بين اين آيات ارتباط دهي.
۱۱ _ از آيه اول تا هشتم براي مسلط شدن اين صفحه ۲۰ بار مي خواني و بدين منوال اين روش را براي حفظ هر صفحه اي از قرآن در بيش مي گيري.
هر روز بيشتر از يك صفحه حفظ نكن بدليل اينكه زيادي حجم محفوظات باعث زود فراموشي آن مي شود.
– ـ هنگَامي كه بخواهم صفحه جديدي براي فردا حفظ كنم چگونه عمل نمايم؟
زماني كه خواستي صفحه ديگَر را در روز بعد حفظ نمايي قبل از اينكه حفظ صفحه جديد، ـ به روشي كه ذكر شد ـ شروع كني جهت اينكه حفظ ماندكَاري بيشتر داشته باشد بيست بار صفحه ديروز خود را دور كن سپس حفظ صفحه جديد را شروع كن.
چگونه حفظ و مراجعه را باهم در يك روز داشته باشم؟

(۱/۱)

قرآن را بدون مراجعه به هيچ وجه حفظ نمي كني زيرا اگَر قرآن را صفحه به صفحه حفظ كردي تا اينكه ختم نمودي و خواستي به محفوظات خود مراجعه كني مي بيني كه همه آنها را فراموش كرده اي. بهترين روش براي جمع كردن بين حفظ و مراجعه اينست كه بيايي قرآن را به سه قسمت ۱۰ جزئي تقسيم كني. در يك روز صفحه اي را كه حفظ نموده اي چهار بار مراجعه كني تا اينكه ۱۰ جزء اول تمام شود زماني كه ۱۰ جزء را تمام كردي از ادامه حفظ خودداري كن و فقط براي مدت يكماه هر روز هشت صفحه مراجعه داشته باش بعد از يكماه حفظ خود را ادامه بده برحسب قدرت و كشش حافظه خود روزانه يك تا دو صفحه، طبق منوال گذشته حفظ كن و هر روز ۸ صفحه از حفظيات ۱۰ جزء اول مراجعه نما تا اينكه بيست جزء را حفظ كني. وقتي كه بيست جزء را حفظ شدي براي مدت دو ماه حفظ خود را متوقف ساز و فقط بيست جزء حفظ شده را روزي ۸ صفحه دور كن تا اينكه اين دو ماه بكذرد پس از گذشت اين دو ماه هر روز يك تا دو صفحه حسب استعداد خود حفظ را شروع كن و همراه با آن روزي ۸ صفحه مراجعه داشته باش تا اينكه كل قرآن را حفظ نمايي. زماني كه حفظ قرآن تمام شد ۱۰ جزء اول را در مدت يكماه مراجعه كن بطوري كه هر روز نصف جزء دور نمايي. سپس بيست جزء را در مدت يكماه مراجعه كن بدين صورت كه از ۱۰ جزء اول روزانه ۸ صفحه و از ۱۰ جزء دوم روزانه نصف جزء مراجعه داشته باشي. سپس ۱۰ جزء آخر را در مدت يكماه روزانه نصف جزء همراه با هشت صفحه از ۱۰ جزء اول و هشت صفحه از ۱۰ جزء دوم دور كن.
– ـ وقتي كه اين مرحله را تمام كردم چگونه كل قرآن را مراجعه كنم.

(۱/۲)

براي مراجعه كامل قرآن روزانه ۲ جزء دور كن و هر روز سه بار تكرار نما بدينصورت كه در طي ۲ هفته كل قرآن را مراجعه كرده باشي. با اين روش قرآن را ظرف يكسال بصورت متقن و مسلط حفظ خواهي كرد إن شاء الله. در طول حفظ به آياتي كه با هم شبيه هستند توجه خاصي داشته باش تا اينكه بتواني در تشخيص مكان آيات متشابه مهارت پيدا كني.
قواعد و قانونها ئي در حفظ:
۱ _ براي درست شدن قرائت بايد حتماً نزد استاد حفظ نمايي.
۲ _ روزانه دو صفحه را حفظ كن: يك صفحه بعد از نماز صبح و يك صفحه بعد از نماز عصر يا مغرب با اين برنامه مي تواني طي مدت يكسال قرآن را كاملاً با تسلط تمام حفظ نمايي اما اگر بخواهي روزانه بيشتر از ۲ صفحه حفظ كني محفوظات شما ضعيف خواهد شد.
۳ _اگر شروع حفظ از آخر يعني سوره الناس به طرف سوره البقرة باشد حفظ آن آسانتر خواهد بود و بعد براي مراجعه از اول يعني از سوره البقره به طرف سوره الناس شروع نماييد.
۴ _ در طول زمان حفظ بهتر است از روي يك نوع مصحف استفاده شود تا اينكه حفظ دوام و ماندگاري بيشتري داشته باشد و سرعت ياد آوري بالاتر رود و مكانهاي آيات و اويل و اوخر صفحه در ذهن نقش گيرد.
۵ _ هر كس قرآن را كه حفظ كند در طي دو سال اول آن، حفظياتش فرّار است و اين مرحله حفظ را، مرحله تجميع مي نامند. از اينكه فراموشيهاي مكرر و خطاهاي زيادي براي شما پيش مي آيد نگران مباش. اين مرحله مشكلي است كه شيطان انسان را از حفظ كردن باز مي دارد پس به وسوسه هاي شيطان اعتنايي نكن و در حفظ خود مستمر باش و حفظ، گنجينه اي است كه به هركس داده … نمي شود.
دوم
چگونه متنهاي علمي را حفظ كني؟

(۱/۳)

علم بيشتر از آنست كه انسان بتواند بطور كامل به آن دست يابد و انسان عاقل گلهايي از آنرا براي خود مي چيند. شخص زيرك كسي است كه بهترين چيزهايي را كه مي شنود ياد داشت مي كند و مهمترين نوشته هاي خود را حفظ مي نمايد و به بهترين محفوظات خود سخن مي راند. عالم، عالم نمي شود مگر با حفظ متون.
شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله مي گويد) كسي كه متن ها را حفظ نمود به فنونها دست يافته است.)
رحبي در ابياتي از علم ميراث مي گويد:

و الثلثان و هما التمام … فاحفظ فكل حافظ امام

يك سوم و آندو كامل مي گيرند … پس حفظ كن كه هر كس حافظ باشد امام و پيشوا مي باشد.

و شخص در علم استوار نمي گردد مكر اينكه اصول علم را حفظ نمايد. بشر در هر فني از فنون علم بيشرفت شگفت انگيزي داشته، پس علمي كه واجب و لازمتر و پر سودتر است طلب كن و در هر فني مختصري از آن علم را حفظ داشته باش.
شيخ الاسلام ابن تيميه رحمه الله مي كَويد: (بايد تلاش كرد كه در هر بابي از بابهاي علم به اصل صحيحي كه از پيامبر صلي الله عليه وسلم به ما رسيده پناه ببريم).
پس از آن، به شاخ و برگ ها و مهارت در آن بپردازيم علم را از اهل آن و از استادي كه در دايره علم و ميدان عمل است به او اقتدا مي شود بگير.
محمد بن سيرين مي گويد: (همانا علم دين است پس بنكَريد از چه كسي دين خود را فرا مي گيريد.)
و بهترين علمها، علمي است كه اصل آن حفظ شده و شاخه هاي آن ياد مي شود.

* ـ از متن هاي علمي چه چيزي را حفظ نمايم؟

(۱/۴)

در شروع كار حفظ، قرآن را بصورت متقن همراه با فهم آن حفظ نما و در علم عقيده متن هايي را حفظ كن زيرا كه پاك بودن عقيده، درست شدن نيّت را به همراه خواهد داشت. عقيده هوا و هوس را لجام مي كند و در كردار بركت … مي اندازد و ذكر الله را مداوم مي سازد. پس از آن متن هاي مختلفي را در علم تجويد، حديث، فقه، اصول فقه، ميراث، نحو، ادب و … حفظ نما. براي مثال نمونه اي از ترتيب و اولويت متون و فنها را ذكر مي نمايم:
۱ ـ قرآن كريم: در خلال حفظ قرآن متن هاي ديكَر را حفظ كن.
۲ ـ علم تجويد: ابيات (التحفة) جمزوري كه ۶۱ بيت است.
۳ ـ علم عقيده: بترتيب كتابهاي زير را حفظ نما:
الف: نواقض اسلام. ب: قوايد چهارگانه ج: اصول سه گانه. د: كتاب توحيد كه اين چهار متن تاليف شيخ محمد بن عبدالوهاب رحمه الله مي باشد و بعد كتاب عقيده واسطيه تاليف شيخ الاسلام ابن تيميه رحمه الله و كتاب عقيده طحاويه.
۴ ـ علم حديث شناسي: ابيات بيقونيه (۳۴ بيت) و كتاب نخبة الفكر تاليف ابن حجر عسقلاني.
۵ ـ حديث: در حديث متنهاي زير را حفظ نما الف: اربعين امام نووي ب: عمدة الاحكام ج: بلوغ المرام
۶ ـ اصول فقه: متن ورقات امام جويني
۷ ـ فقه: شروط نماز شيخ محمد بن عبدالوهاب و كتاب زاد المستقنع امام حجاوي كه كتابي است خلاصه در فقه احكام و مسايل مختلفي را در بر دارد.
۸ ـ علم ميراث: متن رحبيه كه ۱۷۶ بيت مي باشد.
۹ ـ علم نحو: كتاب اجروميه و الفيه ابن مالك
۱۰ ـ علم ادب: منظمه ابو اسحق اندلسي كه منظومه بديع و زيبايي است و حكمت هاي زيادي در ۱۱۵ بيت گنجانيده است.

* ـ متنها را بصورت طبقه بندي شده برايم ذكر نمائيد؟
القرآن العظيم
نواقض الاسلام
القواعد الاربع
ثلاثة الاصول
التحفة في التجويد
البيقونية
الاربعون النووية
كتاب التوحيد
الاجرومية
شروط الصلاة
الواسطية
الطحاوية
الرحبية
نخبة الفكر
عمدة الاحكام
بلوغ المرام
زاد المستقنع
متن الورقات

(۱/۵)

منظومة الالبيري في الأداب

ـ روش حفظ متون
هر گاه متني كه مي خواهي حفظ نمايي اگر حديث است روزانه سه حديث بيشتر نباشد و اگر متن عادي است بيشتر از سه سطر نباشد و اگر نظم باشد بيشتر از سه بيت نباشد با اين روش آرام، حفظ ماندگار خواهد بود إن شاء الله. اما روال كار اينطور باشد كه مقطع مورد نظر را روزانه بعد از نماز صبح بيست بار تكرار كني.
مثلا الفيه ابن مالك قبل از اينكه بخواهي حفظ جديد را شروع كني حفظ ديروز خود را بيست بار تكرار كن و بعد حفظ جديد را شروع نما و هميشه قبل از شروع حفظ از ابتدا تا محل حفظ جديد دور نما تا اينكه در حفظ خود ماهر شوي.
بر همين روش در تمام متون ديگر پيش برو و همراه با اينكه مدارسه محفوظات علمي قبل خود را داشته باشي، مراجعه قرائت و حاضر شدن در درسهاي مشايخ و ملازمت با آنها و سئوال گرفتن در مورد مسايل و مشكلاتي كه در علوم برايت بيش خواهد آمد داشته باش، همه اين موارد در تسلط بر محفوظات موثر مي باشد.
شيخ ابو اسحق شيرازي درس خود را ۱۰۰ بار تكرار مي كرد. و الكيا هراسي ۷۰ بار درس خود را تكرار مي نمود.
و به اين داستان توجه كن، برايت روشن مي سازد كه كم تكرار كردن فراموشي سريع را به دنبال دارد.
امام جوزي در تشويق بر حفظ علم مي گويد: حسن (ابوبكر نيشابوري) براي ما تعريف مي كند: شخص فقيهي درس خود را در خانه بسيار تكرار … مي كرد پير زني كه در خانه اش بود به او گفت: قسم به الله ازپس تكرار كردي من حفظ شدم. پس به او گفت تكرار كن و او آن درس را از حفظ تكرار كرد بعد از چند روزي كه گذشت فقيه گفت: اي پير زن حالا آن درس را تكرار كن ببينم. گفت من آن را حفظ ندارم فقيه گفت: من درس خود را تكرارمي كنم تا اينكه آنجا به تو رسيده به من نرسد يعني درس خود را فراموش نكنم. حفظ وجود نخواهد داشت الا با تكرار نمودن.
* ـ چگونه متنها ي حفظ شده ام را مراجعه كنم.

(۱/۶)

هرگاه متنهاي مختلفي را در فنونهاي مختلف علم حفظ نمودي
ماهيانه همه متنها را كه حفظ داري مراجعه كن تا اينكه در حفظ خود ماهر و در حضور ذهن نمونه و در استدلال سريع باشي.
و صلي الله على نبينا محمد وعلى آله وصحبه وسلم.


نوشته شده توسط:faezin - 217 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۳۷
برچسب ها: