بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله والصلاة و السلام علی رسول الله، و علی آله و صحبه و من والاه…
یکی از بزرگترین شبهات خوارج برای تکفیر مسلمین، از حکام گرفته تا مردم عادی، مسالهی حکم به غیر ما أنزل الله است.
قضیهی حکم به غیر ما أنزل الله نزد اهل سنت و جماعت دارای تفصیل است و ائمهی اهل سنت از زمان صحابه تا به امروز، قائل به این تفصیل هستند.
علمای بزرگ اهل سنت و جماعت در این مورد سخن گفته و هر گونه شک و شبههای در این مورد را زدودهاند.
اما گاهی اوقات خوارج به فتاوای برخی علما استناد میکنند که به صورت مجمل، حکم به غیر ما أنزل الله را کفر دانستهاند. یکی از این علما، امام محمد بن ابراهیم آل شیخ رحمه الله، مفتی سابق کشور سعودی است که شیخ اکثریت علمای بزرگ اهل سنت سعودی در حال حاضر است. شیخ و استاد علمای بزرگی همچون:
1 – شيخ عبد العزيز بن باز رحمه الله.
2 – عبد الله بن محمد بن حميد رحمه الله.
3 – عبد الرحمن بن محمد بن قاسم رحمه الله، جمع آورندهی مجموع فتاوای شیخ الاسلام ابن تیمیه.
4 – شيخ عبد الله بن محمد القرعاوی، دعوتگر مشهور، رحمه الله.
5 – عبد العزيز بن ناصر الرشيد، رحمه الله.
6 – عبد اللطيف بن إبراهيم آل شيخ رحمه الله.
7 – عبد الملك بن إبراهيم آل شيخ رحمه الله.
8 – عبد العزيز بن محمد بن إبراهيم آل شيخ حفظه الله.
9 – إبراهيم بن محمد بن إبراهيم آل شيخ حفظه الله.
10 – صالح بن غصون رحمه الله.
11 – صالح بن محمد اللُّحيدان حفظه الله.
از آنجایی که خوارج، حکم به غیر ما انزل الله را کفر میدانند، برای موثق جلوه دادن ادعای خود، به سخنی از امام محمد بن ابراهیم آل شیخ رحمه الله استناد میکنند که در آن، کسی را که حکم به غیر ما انزل الله کند، تکفیر میکنند.
قابل ذکر است که تفصیل در قضیهی حکم به غیر ما انزل الله به صورت مختصر این است که اگر شخصی به غیر ما انزل الله حکم کند و معتقد باشد این حکم بهتر از حکم الله، یا مساوی آن است، یا اینکه حکم الله به درد شرایط امروزه نمیخورد، کافر است و از دین خارج شده است. اما اگر به خاطر شهوت یا هوای نفس و به خاطر دنیا، حکم الله را کنار گذاشت و معتقد بود گناهکار است و به خاطر این کار، باید در مقابل الله پاسخگو باشد، اما هوای نفس بر او غالب شد و این کار را انجام داد، دچار کفر عملی یا کفر اصغر شده که گناه کبیره است. اما از دین خارج نمیشود. این خلاصهی قول اهل سنت در مورد این مساله است.
خوارج میگویند: شیخ محمد بن ابراهیم در کتاب «تحکیم القوانین»، کسی را که به غیر آنچه الله نازل کرده، حکم نماید، تکفیر کرده است.
جواب این شبهه:
اولا: چنان که شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه الله گفتهاند، قول عالم سنّی حمل بر نیکوترین منظورها میشود. باید سخن عالم را در آن زمینه جمع کرده سپس بین آنها جمع بندی نمود.
ثانیا: امام محمد بن ابراهیم این فتوا را در کتاب «تحکیم القوانین» آورده که چاپ سال 1380 هـ ق است. این قول، قول مجمل ایشان است. ایشان در این زمینه قول مفصلی نیز دارند که در مجموع فتاوی و رسائل ایشان به تاریخ 9/1/1385 هـ ق نوشته شده است. ایشان در این مجموعه، عقیدهی اهل سنت در باب کسی که حکم به غیر ما انزل کند را ذکر میکند.
ایشان در جلد (1) صفحه (80) میگوید:
«وهذا هو تحقيق معنى لا إله إلا الله. وكذلك تحقيق معنى محمد رسول الله: من تحكيم شريعته، والتقيد بها، ونبذ ما خالفها من القوانين والأَوضاع وسائر الأَشياء التي ما أَنزل الله بها من سلطان، والتي من حكم بها أَو حاكم إليها معتقدًا صحة ذلك وجوازه فهو كافر الكفر الناقل عن الملة، وإن فعل ذلك بدون اعتقاد ذلك وجوازه فهو كافر الكفر العملي الذي لا ينقل عن الملة».
(ص-ف62 -1 في 9-1-1385هـ)
«و این همان تحقیق معنای لا اله الا الله است. همچنین تحقیق معنای محمد رسول الله: حکم کردن به شریعت او و مقید بودن به آن و کنار گذاشتن هر قانون وضعی و سایر چیزهایی است که با شریعت او مخالف بوده و خداوند دلیلی برای آن نازل نکرده باشد، و هر کس که به چنین قوانینی حکم کند یا برای قضاوت به این قوانین مراجعه کند و معتقد به صحت و جواز آنها باشد، کافر است و کفرش او را از اسلام خارج می کند. اما اگر این کار را انجام داد بدون اینکه به آن قوانین اعتقاد داشته و معتقد به جایز بودن آنها نباشد، دچار کفر عملی شده است که او را از اسلام خارج نمی گرداند».

مشاهده میکنید که امام محمد بن ابراهیم آل شیخ رحمه الله دقیقا قائل به همان تفصیل اهل سنت در قضیهی حکم به غیر ما أنزل الله است. قولی که همهی شاگردان ایشان مثل امام ابن باز و غیره، قائل به آن هستند…
و صلی الله علی محمد و علی آله و صحبه اجمعین.
نویسنده: سید ابوبکر یگانه قلاتی
تهیه شده در: مرکز رد شبهات خوارج

مرکز رد شبهات خوارج
http://www.khawarej.com

صفحهی فیسبوک رد شبهات خوارج:
https://www.facebook.com/khawarej/
کانال تلگرام:
https://t.me/khawareg